ارزش بیت‌کوین یا هر ارز دیجیتال دیگری بسیار نامشخص و پرنوسان است. همه این رمزارزها نوسانات قیمتی شدیدی را تجربه کرده‌اند.

۱. تفاوت با سهام و سرمایه‌گذاری سنتی

بیت‌کوین و سایر ارزهای دیجیتال:

• مانند سهام شرکت‌ها در بورس معامله نمی‌شوند

• هیچ دارایی فیزیکی یا جریان نقدی واقعی پشت آن‌ها وجود ندارد

• بنابراین ارزش‌گذاری آن‌ها بر اساس اصول سنتی سرمایه‌گذاری ممکن نیست

این عدم وجود پایه‌های مالی باعث نوسانات شدید قیمت می‌شود، حتی در ارزهای شناخته‌شده‌ای مانند بیت‌کوین، اتریوم و لایت‌کوین.

۲. ریسک‌های دیگر

سرمایه‌گذاری در بیت‌کوین شامل خطرات زیر است:

• دستکاری قیمت توسط افراد یا گروه‌های ناشناس در بازار

• مداخلات دولتی یا قانونی که می‌تواند ارزش را کاهش دهد

• رقابت با سایر ارزهای دیجیتال که ممکن است جایگزین شوند

۳. هشدار نهادهای مالی

سازمان‌های ناظر مالی مانند Canadian Investment Regulatory Organization (CIRO) و دیگر نهادهای قانونی، هشدارهای متعددی درباره ریسک‌های بیت‌کوین و ارزهای دیجیتال منتشر کرده‌اند و سرمایه‌گذاران را نسبت به نوسانات و خطرات احتمالی آگاه می‌کنند.

جمع‌بندی

بیت‌کوین ممکن است فرصت رشد بالا داشته باشد، اما به دلیل:

• نوسانات شدید

• فقدان پایه مالی واقعی

• ریسک‌های قانونی و دستکاری قیمت

نمی‌توان آن را یک سرمایه‌گذاری امن در نظر گرفت.
به همین دلیل، بیت‌کوین بهتر است به‌عنوان بخشی از یک سبد سرمایه‌گذاری متنوع و با تحمل ریسک بالا در نظر گرفته شود.

فناوری بلاک‌چین اگرچه نویددهنده امنیت بالا و شفافیت در تراکنش‌هاست، اما محدودیت‌هایی نیز دارد که باید در نظر گرفته شوند:

۱. محدودیت در مقیاس‌پذیری

شبکه بیت‌کوین در حال حاضر تنها قادر است حدود ۷ تراکنش در ثانیه پردازش کند، در حالی که شبکه ویزا حدود ۶۵,۰۰۰ تراکنش در ثانیه را انجام می‌دهد.
دلایل این محدودیت عبارتند از:

• سایز بلوک محدود به ۱ مگابایت

• زمان تقریبی ۱۰ دقیقه برای اضافه شدن هر بلوک جدید به بلاک‌چین

این محدودیت باعث می‌شود پردازش تراکنش‌ها نسبت به شبکه‌های مالی سنتی کندتر و هزینه‌برتر باشد.

۲. افزایش دشواری استخراج و تمرکزگرایی

هرچه استخراج بیت‌کوین دشوارتر و شبکه شلوغ‌تر می‌شود، نیاز به قدرت محاسباتی بیشتر افزایش می‌یابد.

نتایج این وضعیت عبارتند از:

• هزینه ساخت سخت‌افزار مناسب افزایش می‌یابد

• استخراج‌کنندگان کوچک کنار گذاشته می‌شوند

• استخراج و نودها در دست شرکت‌ها و گروه‌های بزرگ متمرکز می‌شوند

این امر تمرکززدایی شبکه را کاهش می‌دهد و فلسفه اصلی بلاک‌چین که توزیع قدرت بین کاربران است را محدود می‌کند.

جمع‌بندی

به طور خلاصه، معایب اصلی بیت‌کوین و سایر ارزهای دیجیتال عبارتند از:

1. کندی و محدودیت مقیاس‌پذیری تراکنش‌ها

2. هزینه بالای سخت‌افزار و مصرف انرژی

3. تمرکز استخراج و کاهش غیرمتمرکز بودن شبکه

این عوامل باعث می‌شوند سرمایه‌گذاری و استفاده از بیت‌کوین همراه با ریسک و محدودیت‌هایی باشد، به ویژه برای کسانی که انتظار عملکرد مشابه سیستم‌های مالی سنتی را دارند.

اگرچه از نظر بسیاری از تحلیلگران، معایب سرمایه‌گذاری در بیت‌کوین و ارزهای دیجیتال بیشتر از مزایای آن است، اما همچنان دلایلی وجود دارد که برخی سرمایه‌گذاران را به این بازار جذب می‌کند.

در ادامه مهم‌ترین مزایای بیت‌کوین و رمزارزها را بررسی می‌کنیم:

۱. کمیابی (Scarcity)

بیت‌کوین مقدار محدودی دارد:
فقط ۲۱ میلیون واحد خواهد بود.

این کمیابی می‌تواند باعث شود بیت‌کوین در بلندمدت ارزشمند شود.
اما نکته مهم اینکه:

کمیابی همیشه مساوی ارزش نیست.
سقوط‌های بزرگ قیمت بیت‌کوین نشان می‌دهد که کمیابی به‌تنهایی تضمین‌کننده ارزش نیست.

۲. امکان تبدیل شدن به ذخیره ارزش (Store of Value)

بیت‌کوین از نظر بسیاری شبیه طلا است؛ زیرا:

• قابل جعل نیست

• عرضه‌اش ثابت است

• و مستقل از دولت‌ها عمل می‌کند

اما برخلاف فلزات گران‌بها:

• طلا، نقره و پلاتین کاربردهای صنعتی، پزشکی و تکنولوژیک دارند

• در حالی که بیت‌کوین عمدتاً یک دارایی سرمایه‌گذاری سفته‌بازانه است

۳. امکان استفاده به‌عنوان ابزار پرداخت

بیت‌کوین می‌تواند برای پرداخت، به‌خصوص پرداخت‌های بین‌المللی و بزرگ مفید باشد، چون:

• انتقال آن سریع‌تر است

• هزینه انتقال معمولاً پایین‌تر است

• نیاز به واسطه بانکی ندارد

اما این نکته مهم را باید دانست:

استفاده از بیت‌کوین به‌عنوان ابزار پرداخت یک ویژگی فناوری بلاک‌چین است، نه فقط خود بیت‌کوین.

یعنی این مزیت می‌تواند در سایر ارزهای دیجیتال هم وجود داشته باشد.

بیت‌کوین در مقایسه با سایر گزینه‌های سرمایه‌گذاری، نوسان‌های بسیار شدیدی دارد. این یعنی معمولاً افزایش‌های قیمتی بزرگ را تجربه می‌کند و سپس افت‌های سریع و سنگین دارد. پیش‌بینی دقیق مسیر کوتاه‌مدت یا حتی بلندمدت بیت‌کوین تقریباً غیرممکن است، اما می‌توان گفت نوسانات شدید همچنان ادامه خواهد داشت.

مزایا و محدودیت‌ها

۱. بلاک‌چین مزایا دارد، اما محدودیت‌هایی هم دارد

فناوری بلاک‌چین به‌دلیل امنیت بالا جذاب است، اما با محدودیت‌هایی نیز روبه‌رو است.

محدودیت اصلی: مقیاس‌پذیری پایین

شبکه بیت‌کوین در حال حاضر تنها می‌تواند حدود:

۷ تراکنش در ثانیه

پردازش کند.
در حالی که شبکه ویزا قادر است:

۶۵,۰۰۰ تراکنش در ثانیه

انجام دهد.

این محدودیت به دلیل:

• اندازه کوچک بلوک‌ها (۱ مگابایت)

• و زمان میانگین ۱۰ دقیقه برای ایجاد هر بلوک جدید
  است.

۲. افزایش سختی استخراج و تمرکزگرایی

هرچه شبکه شلوغ‌تر و استخراج دشوارتر می‌شود، قدرت پردازشی بسیار بیشتری نیاز است.

این موضوع باعث:

• افزایش هزینه سخت‌افزار

• حذف استخراج‌کنندگان کوچک

• و تمرکز بیشتر استخراج در دست شرکت‌ها و گروه‌های بزرگ

می‌شود.

نتیجه این روند می‌تواند کاهش غیرمستقیم تمرکززدایی باشد، یعنی همان فلسفه اولیه بلاک‌چین که قرار بود در اختیار همه باشد.

جمع‌بندی:

• بیت‌کوین می‌تواند پتانسیل رشد بالا داشته باشد

• اما ریسک و نوسان بسیار زیادی هم دارد

• بلاک‌چین مفید است، اما کند و دشوار در مقیاس‌پذیری

• استخراج سخت‌تر می‌شود و ممکن است به تمرکز بیشتر قدرت منجر شود

بنابراین بیت‌کوین می‌تواند بخشی از یک سبد سرمایه‌گذاری متنوع باشد، اما برای کسی که تحمل ریسک پایین دارد یا نیاز به ثبات دارد، گزینه‌ای پرریسک محسوب می‌شود.

بیت‌کوین را نمی‌توان مستقیماً مانند پول نقد از یک نهاد مرکزی خرید یا فروخت، زیرا هیچ بانک یا سازمانی مالک آن نیست. تنها راه خرید مستقیم این است که آن را از یک فرد دیگر دریافت کنید. اما روش رایج و استاندارد خرید بیت‌کوین از صرافی‌های ارز دیجیتال است.

در ادامه روش خرید بیت‌کوین به زبان ساده:

۱. خرید از صرافی‌های ارز دیجیتال (رایج‌ترین روش)

صرافی‌ها پلتفرم‌هایی هستند که در آن کاربران می‌توانند:

• ارزهای فیات (مانند دلار، یورو، ریال، درهم…)

• یا ارزهای دیجیتال دیگر

را با بیت‌کوین مبادله کنند.

این صرافی‌ها شبیه بازار بورس کار می‌کنند، اما مخصوص ارز دیجیتال.

۲. خرید بیت‌کوین به‌صورت کسری (Fractional Shares)

بیت‌کوین قیمت بالایی دارد، اما لازم نیست یک واحد کامل بخرید.
شما می‌توانید حتی:

• ۰.۱ BTC

• ۰.۰۱ BTC

• یا حتی ۰.۰۰۰۱ BTC

خریداری کنید.

این ویژگی باعث می‌شود هر کسی با هر بودجه‌ای بتواند وارد بازار شود.

۳. خرید مستقیم از افراد (کمتر رایج)

می‌توانید بیت‌کوین را:

• از دوستان

• یا فروشندگان شخصی

به‌صورت مستقیم دریافت کنید؛ اما این روش:

• امنیت پایین‌تری دارد

• احتمال کلاهبرداری بیشتر است

• و معمولاً توصیه نمی‌شود

مگر اینکه فروشنده معتبر باشد.

۴. مراحل خرید در صرافی‌ها به‌طور معمول شامل:

1. ایجاد حساب کاربری

2. احراز هویت (KYC)

3. واریز پول

4. ثبت سفارش خرید بیت‌کوین

5. انتقال بیت‌کوین به کیف‌پول امن (اختیاری ولی توصیه‌شده)

نوسانات قیمت بیت‌کوین و سایر ارزهای دیجیتال معمولاً تحت تأثیر احساسات و رفتار سرمایه‌گذاران قرار دارد. همان‌طور که در دیگر بازارهای مالی مشاهده می‌شود، وقتی خوش‌بینی و امید به رشد زیاد باشد، دارایی‌های پرریسک مانند ارزهای دیجیتال عملکرد بهتری دارند، و زمانی که ترس و بدبینی غالب شود، قیمت‌ها افت می‌کنند.

۱. تغییرات در اشتهای ریسک سرمایه‌گذاران

نحوه نگاه سرمایه‌گذاران به ریسک نقش بسیار مهمی دارد.
وقتی:

• احساسات صعودی (Bullish) قوی باشد → قیمت‌ها معمولاً افزایش می‌یابد

• احساسات نزولی (Bearish) حاکم شود → قیمت‌ها کاهش پیدا می‌کند

این اتفاق به این دلیل است که ارزهای دیجیتال در دسته دارایی‌های پرریسک قرار می‌گیرند.

۲. باور به آینده و پذیرش گسترده‌تر

هر زمان سرمایه‌گذاران تصور کنند که بیت‌کوین یا سایر رمزارزها:

• در آینده بیشتر استفاده خواهند شد

• یا به‌طور عمومی پذیرفته می‌شوند

تقاضا افزایش یافته و قیمت رشد می‌کند.
اما اگر این باور تضعیف شود، قیمت نیز افت می‌کند.

۳. تغییرات در قوانین و مقررات

تحولات قانونی و نظارتی نیز به‌شدت روی قیمت‌ها اثر می‌گذارند:

• قوانینی که سخت‌گیرانه باشند → عدم اطمینان و کاهش قیمت

• قوانین حمایتی یا شفاف‌تر → افزایش تقاضا و رشد قیمت

اخیراً نوساناتی که در بسیاری از رمزارزها دیده می‌شود ناشی از این است که سرمایه‌گذاران انتظار دارند مقررات آسان‌تر و فضای پذیرش وسیع‌تر شود.

۴. در یک جمله:

قیمت بیت‌کوین عمدتاً توسط “احساسات بازار” تعیین می‌شود.

احساسات مثبت → افزایش قیمت
احساسات منفی → کاهش قیمت

بیت‌کوین‌ها از طریق فرآیندی به نام «استخراج» (Mining) ایجاد می‌شوند؛ فرایندی حیاتی در فناوری بلاک‌چین که باعث می‌شود کل سیستم به‌درستی و بدون تقلب عمل کند.

۱. نقش ماینرها در شبکه بیت‌کوین

ماینرها مانند نگهبانان شبکه عمل می‌کنند.
آن‌ها:

• تراکنش‌ها را تأیید می‌کنند

• جلوی تقلب را می‌گیرند

• بلوک‌های جدید را به بلاک‌چین اضافه می‌کنند

به‌ازای این کار، پاداش بیت‌کوین دریافت می‌کنند. این پاداش هزینه‌های سنگین سخت‌افزار و برق موردنیاز برای استخراج را جبران می‌کند.

۲. ماینرها چه کاری انجام می‌دهند؟

بر خلاف تصور عموم، ماینرها معادلات پیچیده ریاضی حل نمی‌کنند؛
بلکه در واقع تلاش می‌کنند یک عدد ۶۴ رقمی منحصربه‌فرد را حدس بزنند.

این عدد همان هش (Hash) است.
هر کس اولین بار این عدد صحیح را حدس بزند، اجازه دارد بلوک جدید را به بلاک‌چین اضافه کند.

۳. سختی استخراج چگونه تعیین می‌شود؟

شبکه بیت‌کوین بر اساس تعداد ماینرها (نودها):

• سختی استخراج را تنظیم می‌کند

• هرچه ماینرهای بیشتری فعال باشند، سختی بیشتر می‌شود

این باعث می‌شود زمان ایجاد هر بلوک همیشه حدود ۱۰ دقیقه باقی بماند.

۴. شانس استخراج چقدر است؟

اولین بیت‌کوین را می‌شد با یک حدس ساده استخراج کرد!
اما امروز شانس حدس زدن هش درست تقریباً:

۱ در ۱۷.۵ تریلیون

به همین دلیل است که استخراج بیت‌کوین نیازمند:

• قدرت پردازشی عظیم

• دستگاه‌های قدرتمند (ASIC)

• مصرف برق بالا
  است.

۵. استخرهای استخراج (Mining Pools)

چون استخراج به‌صورت انفرادی بسیار دشوار است، ماینرها توان پردازشی خود را در قالب استخرهای استخراج تجمیع می‌کنند.

این استخرها بخش عمده فعالیت استخراج در جهان را انجام می‌دهند و پاداش بین اعضا تقسیم می‌شود.

فرایند سرمایه‌گذاری در بیت‌کوین یا سایر ارزهای دیجیتال—from استخراج گرفته تا خرید و انتقال دارایی روی بلاک‌چین—همگی بر پایه仕وه عملکرد بلاک‌چین انجام می‌شود.

طبق توضیحات Edward Jones، سازوکار بلاک‌چین و استخراج به شکل زیر است:

۱. ماینرها چگونه بلوک‌ها را پیدا می‌کنند؟

ماینرهای بیت‌کوین با استفاده از قدرت محاسباتی، اعداد منحصربه‌فردی به نام هش (Hash) را پیدا می‌کنند.
این هش‌ها برای اضافه شدن بلوک جدید به بلاک‌چین ضروری هستند.

۲. تایید تراکنش‌ها و ساخت بلوک جدید

ماینرها پس از یافتن هش صحیح:

• تراکنش‌های جدید را تأیید می‌کنند

• آن‌ها را در قالب یک بلوک (Block) ثبت می‌کنند

• و این بلوک را به بلاک‌چین اضافه می‌کنند

۳. بلاک‌چین چیست؟

بلاک‌چین یک دفترکل دیجیتال است—در واقع یک پایگاه داده شفاف و تغییرناپذیر—که توسط یک شبکه غیرمتمرکز از کامپیوترها (نودها) مدیریت می‌شود.
این شبکه تضمین می‌کند تمامی تراکنش‌ها ایمن و قابل‌اعتماد هستند.

۴. اجماع در شبکه

برای اینکه یک ورودی جدید (بلوک تراکنش‌ها) به بلاک‌چین افزوده شود:

• باید اکثریت کامپیوترهای شبکه (نودها) تایید کنند که این تراکنش‌ها معتبر هستند.

این مکانیزم همان اجماع (Consensus) نام دارد.

۵. پاداش و صدور بیت‌کوین

وقتی بلوک جدیدی با موفقیت به بلاک‌چین اضافه شود:

• بیت‌کوین تازه ایجاد (Mint) شده

• و به عنوان پاداش استخراج به ماینر داده می‌شود.

این همان چیزی است که به آن استخراج بیت‌کوین (Bitcoin Mining) می‌گوییم.