یک استارتاپ سان‌فرانسیسکویی به نام Marathon Fusion اعلام کرده که موفق شده در آزمایشگاه، جیوه را به طلای پایدار تبدیل کند. این ادعا که از ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ در شبکه اجتماعی X منتشر شد، به سرعت توجه رسانه‌ها و بازار طلا را به خود جلب کرد. شرکت می‌گوید نرخ تولید طلا در آزمایشش ۱۰ برابر رکورد CERN در سال ۲۰۲۵ بوده است.
این خبر در حالی منتشر شد که هنوز هیچ راکتور فیوژن تجاری در جهان وجود ندارد و مقدار دقیق طلای تولیدشده توسط Marathon Fusion اعلام نشده است. با این حال، فرآیند علمی پشت این ادعا واقعی و شناخته‌شده است و به یکی از قدیمی‌ترین رویاهای بشر یعنی کیمیاگری مربوط می‌شود.
فرآیند علمی چطور کار می‌کند؟
روش پیشنهادی Marathon Fusion بر پایه تراجهش هسته‌ای (Nuclear Transmutation) است. برخلاف واکنش‌های شیمیایی که نمی‌توانند یک عنصر را به عنصر دیگر تبدیل کنند، در واکنش‌های هسته‌ای می‌توان هسته اتم را تغییر داد.
فرآیند به این شکل است:
نوترون‌های پرانرژی حاصل از واکنش فیوژن دوتریوم-تریتیوم به ایزوتوپ جیوه-۱۹۸ برخورد می‌کنند. این برخورد باعث واکنش (n,2n) می‌شود و جیوه-۱۹۸ به جیوه-۱۹۷ تبدیل می‌گردد. جیوه-۱۹۷ رادیواکتیو است و با نیمه‌عمر حدود ۶۴ ساعت از طریق گیراندازی الکترون به طلا-۱۹۷ (تنها ایزوتوپ پایدار طلا) واپاشی می‌کند.
شرکت در سال ۲۰۲۵ مقاله‌ای منتشر کرده بود که بر اساس شبیه‌سازی، یک نیروگاه فیوژن با توان حرارتی یک گیگاوات می‌تواند سالانه حدود ۲ تن طلا تولید کند. این طلا به عنوان محصول جانبی تولید می‌شود و طبق ادعای شرکت، بدون تأثیر منفی بر تولید برق یا سوخت تریتیوم است. Marathon Fusion می‌گوید این روش می‌تواند درآمد یک نیروگاه فیوژن را تقریباً دو برابر کند.
ادعای آزمایشگاهی و محدودیت‌ها
در پست ۲۱ اکتبر، Marathon Fusion اعلام کرد که ماه سپتامبر این فرآیند را در آزمایشگاه نشان داده و نرخ آن ۱۰ برابر رکورد CERN بوده است. شرکت طیف گاما منتشر کرده که نشانه‌های جیوه-۱۹۷ و طلا-۱۹۷ را پس از تابش نشان می‌دهد. با این حال، چند نکته مهم وجود دارد:
- مقدار دقیق طلای تولیدشده اعلام نشده است.
- نتیجه هنوز توسط نهاد مستقلی تأیید نشده.
- مقایسه با رکورد CERN نیاز به تعریف دقیق معیار دارد (CERN در آزمایش ALICE طی چند سال تنها حدود ۲۹ پیکوگرم طلا تولید کرده بود).
- مقیاس فعلی آزمایشگاهی است و فاصله زیادی تا تولید تجاری دارد.
- طلای تازه تولیدشده ممکن است حاوی ایزوتوپ‌های رادیواکتیو باشد و نیاز به دوره خنک‌سازی داشته باشد.
شرکت همچنین اعلام کرده که در حال ساخت یک راکتور فیوژن کوچک در سان‌فرانسیسکو است و روی تولید ایزوتوپ‌های پزشکی (مانند مس-۶۴ و مس-۶۷) هم کار می‌کند.
تأثیر احتمالی بر بازار طلا
برخی رسانه‌ها این سوال را مطرح کرده‌اند که آیا تولید انبوه طلای آزمایشگاهی می‌تواند قیمت طلا را تحت تأثیر قرار دهد. پاسخ کوتاه این است که در حال حاضر خیر. تولید جهانی طلا حدود ۳۵۰۰ تا ۳۷۰۰ تن در سال است. حتی اگر پیش‌بینی‌های شبیه‌سازی Marathon Fusion درست از آب درآید، برای تأثیر معنادار بر بازار نیاز به ده‌ها نیروگاه فیوژن تجاری در مقیاس گیگاوات است که هنوز وجود ندارد.
علاوه بر این، هزینه واقعی تولید هر اونس طلا با این روش هنوز مشخص نیست و عوامل دیگری مانند نیاز به جیوه غنی‌شده، مدیریت مواد رادیواکتیو و سرمایه‌گذاری عظیم در فناوری فیوژن وجود دارد.
جمع‌بندی
ادعای Marathon Fusion از نظر علمی جذاب و مبتنی بر فیزیک شناخته‌شده است، اما در مرحله اثبات مفهوم آزمایشگاهی قرار دارد. مقدار طلا، هزینه، خلوص و قابلیت مقیاس‌پذیری هنوز شفاف نیست. این خبر بیشتر از آنکه تهدیدی برای بازار طلا باشد، نشان‌دهنده پیشرفت‌های احتمالی در فناوری فیوژن و تولید محصولات جانبی باارزش است.
فعلاً بهتر است این موضوع را به عنوان یک پیشرفت علمی امیدوارکننده دنبال کرد، نه تغییری فوری در عرضه طلا. جزئیات بیشتر و تأیید مستقل در ماه‌های آینده مشخص خواهد کرد که این ادعا تا چه حد عملی و اقتصادی است.
